Denizcilik sözlüğü

İskele

Tanım

İskele, tekneye kıçtan başa doğru bakıldığında sol taraftır. İngilizcede bu tarafa "port" denir.

İskele Nedir?

İskele, teknenin sol bordasını ifade eder. Terim, kişinin teknedeki konumundan bağımsızdır. Teknenin kıçına bakan kişi için de iskele, teknenin sol tarafıdır. Sabit referans, mürettebat arasında yön karışıklığını önler.

İskelenin karşıtı sancaktır. Sancak, teknenin sağ tarafıdır.

Terimin İki Anlamı

Anlam	Açıklama	Örnek
Teknenin sol tarafı	Yön terimi	"İskele tarafa dön."
Yanaşma yapısı	Teknelerin yanaştığı rıhtım veya platform	"Tekne iskeleye bağlandı."

Bağlam, hangi anlamın kastedildiğini belirler. Bu madde yön anlamını açıklar.

İskele ile İlgili Terimler

Terim	Anlamı
İskele borda	Teknenin sol yan yüzeyi
İskele feneri	Sol bordadaki kırmızı seyir feneri
İskele kontra	Rüzgârı sol taraftan alarak yelken seyri
İskeleye dön	Dümeni sola kır
İskele kıç omuzluk	Sol arka çapraz yön

İskele Feneri

COLREG 1972 Kural 21, iskele fenerini tanımlar. İskele feneri kırmızı renklidir. Fener, tam baştan itibaren sol tarafa doğru 112,5 derecelik yay boyunca görülür. Gece kırmızı feneri görülen teknenin iskele tarafı gözlemciye dönüktür.

Yol Hakkında İskelenin Rolü

COLREG 1972 Kural 12, iki yelkenlinin karşılaşmasını düzenler. Rüzgârı iskele taraftan alan yelkenli, diğer tekneye yol verir. Motorlu teknelerin karşılaşmasında iki tekne de sancağa döner. Böylece birbirlerinin iskele tarafından geçerler.

IALA Şamandıra Sistemi

Türkiye, IALA A bölgesindedir. Bu bölgede limana girişte kırmızı şamandıralar iskele tarafta bırakılır. Kırmızı şamandıralar silindir biçimlidir veya silindir tepe işareti taşır.

Sık Sorulan Sorular

İskele ve sancak neden sağ ve sol yerine kullanılır?

Sağ ve sol, kişinin baktığı yöne göre değişir. İskele ve sancak, teknenin kendisine göre sabittir. Bu nedenle komutlarda yanlış anlaşılma oluşmaz.

İskele tarafı nasıl hatırlanır?

İskele feneri kırmızıdır. Bazı denizciler kırmızı ile sol tarafı eşleştirerek hatırlar.

İskele kontra seyreden yelkenli ne zaman yol verir?

Sancak kontra seyreden bir yelkenliyle karşılaştığında yol verir. Bu kural COLREG 1972 Kural 12'de yer alır.

İlgili Terimler

Sancak, İskele Feneri, Borda, Seyir Feneri, Baş, Kıç.

İlgili terimler

Baş

Baş , teknenin ön ucudur. Denizcilikte baş bölümüne "pruva" da denir. İngilizcede bu bölüme "bow" denir. Baş Nedir? Baş, teknenin seyir yönünde öne bakan ucudur. Baş, suyu ve dalgayı ilk karşılayan bölümdür. Baş bölümünün şekli, teknenin dalgadaki davranışını etkiler. Baş Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Baş bodoslama Başın en önündeki dikey veya eğimli kenar Baş omuzluk Başın bordalarla birleştiği yuvarlak bölüm Baş güverte Başın üzerindeki güverte alanı Baş kamara Baş bölümündeki iç yaşam alanı Zincirlik Çapa zincirinin depolandığı bölme Baş pik Başın en önündeki su geçirmez bölme Baş Şekilleri Dik baş: Bodoslama dikeye yakındır. Su hattı boyunu artırır. Eğimli baş: Bodoslama öne doğru eğimlidir. Dalgada güverteyi kuru tutar. Ters baş: Bodoslama geriye doğru eğimlidir. Dalgayı yararak geçer. Balb baş: Su hattı altında topuz biçimli bir çıkıntıdır. Büyük gemilerde dalga direncini azaltır. Başa Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Baştan Teknenin önünden Baş omuzluktan Baş ile borda arasındaki yönden Başa doğru Teknenin ön ucuna doğru Baş üstü Tam ileri yön Baş Bölümündeki Donanımlar Çapa makarası Irgat Baş pervanesi (bazı teknelerde) Baş vardavelası Babalar ve koç boynuzları Baş Pik ve Çatışma Perdesi Baş pik, başın önündeki su geçirmez bölmedir. Teknenin çarpışma durumunda başı hasar görür. Su geçirmez perde, suyun diğer bölmelere geçmesini engeller. Bu perdeye çatışma perdesi denir. Sık Sorulan Sorular Pruva ile baş aynı şey midir? Evet. Pruva, İtalyanca "prua" kelimesinden gelir ve teknenin başını ifade eder. Baş neden dalgaya karşı yönlendirilir? Baş, dalgayı yaracak şekilde tasarlanır. Teknenin bordadan dalga alması, yana yatmayı ve devrilme riskini artırır. Baş pervanesi ne işe yarar? Baş pervanesi, baş bölümün altındaki tünele yerleştirilen yatay pervanedir. Teknenin başını sağa veya sola iter. Dar marinalarda yanaşmayı kolaylaştırır. Baş neden kıçtan daha yüksek tasarlanır? Yüksek baş, dalganın güverteye girmesini azaltır. Bu yapı, baş güverteyi ve kamarayı kuru tutar. Baş kamarada yatak neden V biçimlidir? Gövde, başa doğru daralır. V biçimli yatak, bu daralan alana uyacak şekilde yapılır. İlgili Terimler Kıç, Baş Bodoslama, Baş Güverte, Baş Pervanesi, Sancak, İskele.

Borda

Borda , tekne gövdesinin yan yüzeyidir. Her teknede iki borda bulunur: sancak borda ve iskele borda. Borda Nedir? Borda, su hattından güverte kenarına kadar uzanan yan duvardır. Borda, dalgaya ve rüzgâra karşı gövdeyi korur. Teknenin başını kıçına bağlayan yüzeydir. İngilizcede bordaya "side" veya "topsides" denir. "Topsides" terimi bordanın su hattı üstündeki bölümünü ifade eder. Borda ile İlgili Terimler Terim Anlamı Sancak borda Sağ yan yüzey İskele borda Sol yan yüzey Borda fenerleri Yan yüzeylerdeki kırmızı ve yeşil fenerler Bordaya yanaşma Tekneyi yan yüzeyiyle iskeleye veya başka tekneye yaklaştırma Bordadan Teknenin yanından, kirişe dik yönden Borda iskelesi Tekneye yandan biniş için kullanılan merdiven Bordaya Yanaşma Bordaya yanaşmada tekne, yan yüzeyiyle iskeleye bağlanır. Bu yöntem, kanal ve nehir limanlarında yaygındır. Bordaya yanaşmada şu halatlar kullanılır: Baş halatı: Baştan ileriye doğru verilir. Kıç halatı: Kıçtan geriye doğru verilir. Baş spring: Baştan geriye doğru verilir. Kıç spring: Kıçtan ileriye doğru verilir. Spring halatları, teknenin ileri-geri hareketini sınırlar. Borda Koruması Yanaşma sırasında borda, iskeleye veya başka bir tekneye sürtünür. Bordayı korumak için şu donanımlar kullanılır: Usturmaça: Borda ile iskele arasında tampon görevi görür. Borda profili (rub rail): Güverte kenarı boyunca uzanan kauçuk veya plastik şerittir. Usturmaça tahtası: Usturmaçaların önüne asılan yatay tahtadır. Borda Yüksekliği Bordanın su hattı üzerindeki yüksekliği fribordu belirler. Yüksek borda, dalganın güverteye girmesini zorlaştırır. Yüksek borda ayrıca rüzgâr yüzeyini artırır. Rüzgâr yüzeyi, manevrada teknenin sürüklenmesine neden olur. Bordada Bulunan Elemanlar Lumbozlar ve gövde pencereleri Egzoz ve tahliye çıkışları Borda fenerleri Bağlama yuvaları Sık Sorulan Sorular Borda ile küpeşte arasındaki fark nedir? Borda, gövdenin yan yüzeyinin tamamıdır. Küpeşte, bordanın üst kenarındaki korkuluk veya kenar elemanıdır. Borda feneri hangi renklerdedir? Sancak borda feneri yeşil, iskele borda feneri kırmızıdır. Kuralları COLREG 1972 Kural 21 belirler. Bordadan dalga almak neden risklidir? Dalga bordaya dik çarptığında tekne yana yatar. Büyük dalgada bu durum devrilme riskini artırır. İlgili Terimler Sancak, İskele, Küpeşte, Fribord, Usturmaça, Bağlama Halatı.

Kıç

Kıç , teknenin arka ucudur. Denizcilikte kıç bölümüne "pupa" da denir. İngilizcede bu bölüme "stern" denir. Kıç Nedir? Kıç, teknenin seyir yönünün tersine bakan ucudur. Dümen ve pervane genellikle kıç bölümünde yer alır. Kıç bölümünün şekli, teknenin manevra kabiliyetini ve iç hacmini etkiler. Kıç Bölümündeki Kısımlar Kısım Tanım Kıç aynalık Kıçın düz veya hafif kavisli arka yüzeyi Kıç bodoslama Kıçın en arkasındaki dikey eleman Kıç omuzluk Kıçın bordalarla birleştiği bölüm Kıç güverte Kıçın üzerindeki güverte alanı Kıç kamara Kıç bölümündeki iç yaşam alanı Kıç pik Kıçın en arkasındaki su geçirmez bölme Kıç Şekilleri Aynalı kıç (transom): Kıç düz bir yüzeyle biter. Modern teknelerde yaygındır. Tirhandil (sivri kıç): Kıç, baş gibi sivri biter. Geleneksel Türk teknelerinde görülür. Ters aynalık: Aynalık öne doğru eğimlidir. Yüzme platformuna alan açar. Kaşık kıç: Kıç, sudan yukarı doğru uzanan yuvarlak bir çıkıntıyla biter. Kıça Göre Yön İfadeleri İfade Anlamı Kıçtan Teknenin arkasından Kıç omuzluktan Kıç ile borda arasındaki yönden Kıça doğru Teknenin arka ucuna doğru Tornistan Teknenin geri yönde hareketi Kıç Bölümündeki Donanımlar Dümen palası ve dümen şaftı Pervane ve şaft Dıştan takma motor bağlantısı (aynalıkta) Yüzme platformu ve merdiven Kıç babaları Pupa feneri Pupa Feneri COLREG 1972 Kural 21, pupa fenerini tanımlar. Pupa feneri, kıçta bulunan beyaz fenerdir. Feneri, kıçtan itibaren 135 derecelik yay boyunca görülür. Sık Sorulan Sorular Pupa ile kıç aynı şey midir? Evet. Pupa, İtalyanca "poppa" kelimesinden gelir ve teknenin kıçını ifade eder. Yelkencilikte "pupa seyri", rüzgârı kıçtan alarak yapılan seyirdir. Dıştan takma motor neden kıça bağlanır? Aynalık, motorun ağırlığını ve itiş kuvvetini taşıyacak şekilde güçlendirilir. Motor buradan dümen ve itiş görevini birlikte yapar. Tirhandil kıçın aynalı kıça göre farkı nedir? Tirhandil kıç, arkadan gelen dalgayı ikiye böler. Aynalı kıç, güvertede ve kıç kamarada daha fazla alan sağlar. Modern üretimde aynalı kıç daha yaygındır. Tornistan ne demektir? Tornistan, motoru geri vitese alarak teknenin geri hareket etmesidir. İlgili Terimler Baş, Kıç Güverte, Kıç Bodoslama, Pupa Feneri, Dümen Palası, Yüzme Platformu.

Sancak

Sancak , tekneye kıçtan başa doğru bakıldığında sağ taraftır. İngilizcede bu tarafa "starboard" denir. Sancak Nedir? Sancak, teknenin sağ bordasını ifade eder. Bu terim, kişinin teknedeki konumundan bağımsızdır. Teknenin kıçına bakan kişi için de sancak, teknenin sağ tarafıdır. Bu tanım, yön karışıklığını önler. Sancağın karşıtı iskeledir. İskele, teknenin sol tarafıdır. Sancak ile İlgili Terimler Terim Anlamı Sancak borda Teknenin sağ yan yüzeyi Sancak feneri Sağ bordadaki yeşil seyir feneri Sancak kontra Rüzgârı sağ taraftan alarak yelken seyri Sancağa dön Dümeni sağa kır Sancak baş omuzluk Sağ ön çapraz yön Sancak Feneri COLREG 1972 Kural 21, sancak fenerini tanımlar. Sancak feneri yeşil renklidir. Fener, tam baştan itibaren sağ tarafa doğru 112,5 derecelik yay boyunca görülür. Bu yay, kirişin 22,5 derece gerisinde biter. Gece bir teknenin yeşil fenerini gören kişi, o teknenin sancak tarafını görür. Yol Hakkında Sancağın Rolü COLREG 1972 Kural 15, motorlu teknelerin kesişme durumunu düzenler. Diğer tekneyi sancak tarafında gören tekne yol verir. Yol veren tekne, diğerinin önünden geçmekten kaçınır. COLREG 1972 Kural 14, karşılaşma durumunu düzenler. Karşı karşıya gelen iki motorlu tekne rotasını sancağa değiştirir. Böylece iki tekne birbirinin iskele tarafından geçer. IALA Şamandıra Sistemi Uluslararası Deniz Seyrine Yardımcılar ve Fener İdareleri Birliği (IALA), şamandıra sistemini belirler. Türkiye, IALA A bölgesindedir. Bu bölgede limana girişte yeşil şamandıralar sancak tarafta bırakılır. Sık Sorulan Sorular Sancak ile iskeleyi nasıl ayırt ederim? Teknenin kıçında durup başa bakın. Sağ tarafınız sancak, sol tarafınız iskeledir. Sancak feneri yeşil, iskele feneri kırmızıdır. Sancak terimi yelkende nasıl kullanılır? Rüzgârı sancak taraftan alan yelkenli "sancak kontra" seyreder. COLREG 1972 Kural 12'ye göre iki yelkenli karşılaştığında sancak kontra seyreden tekne yol hakkına sahiptir. Sancak tarafından yanaşma neden tercih edilebilir? Tek pervaneli teknelerde pervanenin dönüş yönü, geri viteste kıçı bir tarafa çeker. Bu etkiye pervane yürüme etkisi denir. Kaptan, yanaşma tarafını bu etkiyi dikkate alarak seçer. İlgili Terimler İskele, Sancak Feneri, Borda, Baş, Kıç, Seyir Feneri.

Tüm terimlere dön