Denizcilik sözlüğü

NMEA 0183

Tanım

NMEA 0183, deniz elektroniği cihazlarının birbirine veri göndermesini sağlayan seri iletişim standardıdır. Standart, Ulusal Deniz Elektroniği Derneği (NMEA) tarafından yayımlanır.

NMEA 0183 Nedir?

NMEA 0183, verileri metin cümleleri hâlinde gönderir. Örnek: GPS alıcısı, konum bilgisini bir cümle olarak gönderir. Telsiz, otopilot veya chartplotter bu cümleyi okur. Standart, 1983 yılında yayımlanmış ve zaman içinde güncellenmiştir. NMEA, İngilizce "National Marine Electronics Association" ifadesinin kısaltmasıdır.

Cümle Yapısı

Her NMEA 0183 cümlesi belirli bir biçimdedir:

Bölüm	Örnek	Anlamı
Başlangıç işareti	$	Cümlenin başı
Konuşucu kimliği	GP	Gönderen cihaz türü (GP: GPS)
Cümle türü	RMC	Veri türü
Veri alanları	Virgülle ayrılmış değerler	Konum, hız, zaman vb.
Sağlama	*hh	Hata kontrolü

Yaygın Cümle Türleri

Cümle	İçerik
GGA	GPS konum ve uydu bilgisi
RMC	Konum, hız, rota ve zaman
VTG	Yer üstü rota ve hız
HDG	Baş açısı
DPT	Derinlik
MWV	Rüzgâr hızı ve açısı
VDM	AIS mesajı

Elektriksel Özellikler

Özellik	Değer
Standart hız	4.800 baud
Yüksek hız (NMEA 0183-HS)	38.400 baud, AIS verisi için
Elektriksel arayüz	Farksal sinyal (RS-422 uyumlu)

Talker ve Listener

NMEA 0183'te bir çıkış (talker) birden fazla girişi (listener) besleyebilir. Ancak bir girişe yalnızca bir çıkış bağlanır. Birden fazla kaynağı tek girişe toplamak için NMEA çoklayıcı (multiplexer) kullanılır.

Bağlantı Kuralları

Çıkışın pozitif ucunu girişin pozitif ucuna bağlayın.
Çıkışın negatif ucunu girişin negatif ucuna bağlayın.
İki cihazın baud hızını aynı ayarlayın.
Kablo bağlantılarını sızdırmaz yapın.

Bazı eski cihazlar tek uçlu sinyal kullanır. Bu cihazlar bağlanırken üretici şemasına uyulur.

NMEA 2000 ile Karşılaştırma

Özellik	NMEA 0183	NMEA 2000
Yapı	Noktadan noktaya	Ağ (omurga)
Hız	Düşük	Yüksek
Veri biçimi	Metin cümleleri	İkili mesajlar
Kablo	Ayrı teller	Standart konnektörlü kablolar

Sık Sorulan Sorular

NMEA 0183 hâlâ kullanılıyor mu?

Evet. Birçok telsiz, AIS cihazı ve eski seyir cihazı NMEA 0183 kullanır.

NMEA 0183 ve NMEA 2000 birlikte kullanılabilir mi?

Dönüştürücü ağ geçitleriyle iki standart birbirine bağlanır.

Cihaz veri almıyorsa ne kontrol edilir?

Kablo bağlantısı, kutup yönü ve baud hızı kontrol edilir.

İlgili Terimler

NMEA 2000, NMEA Ağı, Deniz Elektroniği, Chartplotter, GPS, VHF Telsiz.

İlgili terimler

Chartplotter

Chartplotter , GPS konumunu elektronik deniz haritası üzerinde gösteren ve seyir planlamasına yardım eden denizcilik cihazıdır. Türkçede bu cihaza "harita çizici" veya "harita plotteri" de denir. Chartplotter Nedir? Chartplotter, bir ekran, GPS alıcısı ve elektronik harita yazılımından oluşur. Cihaz, teknenin konumunu harita üzerinde bir simgeyle gösterir. Tekne hareket ettikçe simge haritada ilerler. Kaptan, rotayı ve tehlikeleri ekranda izler. Temel İşlevler İşlev Açıklama Konum gösterimi Tekne simgesi harita üzerinde Rota planlama Waypoint'lerle rota oluşturma İz kaydı Geçilen yolun kaydedilmesi Alarmlar Sığlık, rota sapması ve demir alarmı Gelgit ve akıntı bilgisi Harita verisinde varsa gösterim MOB işlevi Denize düşme konumunu kaydetme Harita Formatları Format Üretici Navionics Garmin bünyesinde C-MAP Navico bünyesinde Garmin BlueChart / Navionics+ Garmin S-57 / S-63 ENC Resmî hidrografi daireleri Her chartplotter yalnızca belirli harita formatlarını destekler. Harita kartı veya indirilebilir harita satın alınırken uyumluluk kontrol edilir. Entegrasyon Chartplotter, NMEA 0183 veya NMEA 2000 ağıyla diğer cihazlara bağlanır: AIS hedeflerini harita üzerinde gösterir. Radar görüntüsünü haritanın üzerine bindirir. Otopilota rota gönderir. Derinlik, hız ve rüzgâr verilerini gösterir. Motor verilerini gösterir. Seçim Ölçütleri Ekran boyutunu kaptan köşkü veya konsol alanına göre seçin. Güneş altında okunabilirliği kontrol edin. Desteklenen harita formatını belirleyin. Sonar, radar ve AIS bağlantı seçeneklerini değerlendirin. Dokunmatik ekran ve tuş kullanımını karşılaştırın. Sınırlamalar Elektronik haritalar her zaman güncel olmayabilir. Küçük ölçekte bazı tehlikeler ekranda görünmeyebilir. Haritalardaki ayrıntı, ölçeğe ve yakınlaştırmaya bağlıdır. GPS sinyali kaybında konum bilgisi durur. Chartplotter, seyir kararlarında tek kaynak olarak kullanılmaz. Gözcülük ve diğer kaynaklarla birlikte değerlendirilir. Sık Sorulan Sorular Chartplotter ile ECDIS aynı şey midir? Hayır. ECDIS, SOLAS gemilerinde kullanılan onaylı elektronik harita sistemidir. Chartplotter, gezi teknelerinde kullanılan cihazdır. Harita güncellemesi nasıl yapılır? Harita sağlayıcısının sunduğu güncellemeler kart veya kablosuz bağlantıyla yüklenir. Chartplotter ile sonar aynı ekranda kullanılabilir mi? Birçok model, sonar ve harita görüntülerini bölünmüş ekranda gösterir. İlgili Terimler Harita Çizici, Elektronik Deniz Haritası, GPS, Çok Fonksiyonlu Ekran, Radar, AIS.

Deniz Elektroniği

Deniz elektroniği , teknelerde ve gemilerde seyir, haberleşme, güvenlik ve sistem izleme amacıyla kullanılan elektronik cihazların genel adıdır. Deniz Elektroniği Nedir? Deniz elektroniği, teknenin konumunu, çevresini ve sistemlerini izleyen cihazları kapsar. Bu cihazlar deniz ortamının nem, tuz ve titreşim koşullarına göre üretilir. Cihazlar genellikle NMEA ağıyla birbirine bağlanır. Böylece veriler ortak ekranlarda gösterilir. Cihaz Grupları Grup Örnek Cihazlar Seyir GPS, chartplotter, radar, elektronik pusula Su altı algılama Derinlik ölçer, sonar, balık bulucu Haberleşme VHF telsiz, MF/HF telsiz, uydu terminali Güvenlik AIS, EPIRB, PLB, NAVTEX Otomasyon Otopilot, dijital anahtarlama İzleme Motor göstergeleri, tank seviye ve akü monitörü Enstrümanlar Hız, rüzgâr ve derinlik göstergeleri Entegrasyon Modern teknelerde elektronik cihazlar tek bir sistem gibi çalışır. Örnek entegrasyon şunları içerir: Radar görüntüsünün haritaya bindirilmesi AIS hedeflerinin harita ve radar üzerinde gösterilmesi Otopilotun chartplotter rotasını izlemesi Motor verilerinin çok fonksiyonlu ekranda gösterilmesi Elektromanyetik Uyumluluk Elektronik cihazlar birbirini etkileyebilir. Örnek: Kalitesiz LED sürücüleri VHF ve AIS'te parazit oluşturabilir. Radar ışını, GPS antenini etkileyebilir. Bu nedenle antenler ve kablolar birbirinden uzak yerleştirilir. Avrupa Birliği'nde 2014/30/EU Direktifi, EMC şartlarını belirler. Enerji Tüketimi Cihaz Tüketim Düzeyi VHF telsiz (dinleme) Düşük Chartplotter Orta Radar Orta–yüksek Otopilot Değişken, deniz durumuna bağlı Uzun seyirlerde elektronik tüketim, akü kapasitesi hesabına eklenir. Kurulum İlkeleri Cihazları kuru ve havadar yerlere monte edin. Kabloları güç kablolarından ayrı döşeyin. Her cihaza uygun sigorta takın. Antenleri birbirinden ve radar ışınından uzak yerleştirin. Bağlantı şemasını belgeleyin. Yazılım Güncellemeleri Birçok deniz elektroniği cihazı yazılım güncellemesi alır. Güncellemeler yeni özellikler ve hata düzeltmeleri getirir. Ağdaki cihazların yazılımlarının uyumlu olması önerilir. Sık Sorulan Sorular Farklı markalar birlikte kullanılabilir mi? NMEA 2000 sertifikalı cihazlar temel verileri paylaşır. Bazı gelişmiş işlevler marka uyumu gerektirebilir. Deniz elektroniği nemden nasıl korunur? Cihazlar IP korumalı seçilir. Konnektörler kapalı tutulur ve korozyon önleyici uygulanır. Elektronik arızasında ne yapılır? Kâğıt harita, pusula ve el telsizi gibi yedek araçlar kullanılır. İlgili Terimler NMEA Ağı, Çok Fonksiyonlu Ekran, Denizcilik Enstrümanı, Chartplotter, Radar, VHF Telsiz.

GPS

GPS , uydulardan gelen sinyallerle alıcının konumunu, hızını ve zamanı belirleyen uydu tabanlı navigasyon sistemidir. GPS, İngilizce "Global Positioning System" (Küresel Konum Belirleme Sistemi) ifadesinin kısaltmasıdır. GPS Nedir? GPS, Amerika Birleşik Devletleri tarafından geliştirilmiş ve işletilen bir sistemdir. Sistem, Dünya çevresinde yörüngede dolaşan uydulardan oluşur. Her uydu, konumunu ve hassas zaman bilgisini yayınlar. Alıcı, birden fazla uydudan aldığı sinyallerle kendi konumunu hesaplar. Çalışma İlkesi Uydular, atomik saatlere dayalı zaman sinyali yayınlar. Alıcı, sinyalin uydudan kendisine ulaşma süresini ölçer. Süre, ışık hızıyla çarpılarak uyduya olan mesafe bulunur. En az dört uydunun mesafesiyle enlem, boylam, yükseklik ve saat hatası hesaplanır. Bu yönteme trilaterasyon denir. GPS'in Bölümleri Bölüm Açıklama Uzay bölümü Yörüngedeki uydular Kontrol bölümü Yer istasyonları uyduları izler ve düzeltir Kullanıcı bölümü Alıcı cihazlar GNSS Sistemleri GPS, Küresel Uydu Navigasyon Sistemleri (GNSS) ailesinin bir üyesidir. Sistem İşleten Ülke veya Birlik GPS Amerika Birleşik Devletleri GLONASS Rusya Galileo Avrupa Birliği BeiDou Çin Birden fazla sistemi kullanan alıcılar daha fazla uyduya erişir. Bu durum, doğruluğu ve güvenilirliği artırır. Doğruluk ve Düzeltme Sistemleri Standart sivil GPS doğruluğu genellikle birkaç metre düzeyindedir. Uydu tabanlı düzeltme sistemleri (SBAS) doğruluğu artırır. SBAS Bölge WAAS Kuzey Amerika EGNOS Avrupa MSAS Japonya Denizcilikte GPS Verileri Veri Kısaltma Anlamı Konum Lat/Lon Enlem ve boylam Yer üstü hızı SOG Zemine göre hız Yer üstü rotası COG Zemine göre hareket yönü Zaman UTC Koordineli Evrensel Zaman Sınırlamalar Sinyal, yoğun engellerde zayıflayabilir. Bölgesel karıştırma (jamming) ve sahte sinyal (spoofing) olayları görülebilir. GPS, teknenin başının hangi yöne baktığını göstermez. Bu bilgi için pusula gerekir. Sık Sorulan Sorular GPS internet gerektirir mi? Hayır. GPS alıcısı yalnızca uydulardan sinyal alır. GPS ile GNSS aynı şey midir? GPS, GNSS sistemlerinden biridir. GNSS, tüm uydu navigasyon sistemlerini kapsar. GPS harita içerir mi? GPS yalnızca konum verir. Harita, chartplotter veya uygulama tarafından sağlanır. İlgili Terimler Deniz GPS'i, GPS Anteni, Chartplotter, Deniz Navigasyonu, AIS, Elektronik Pusula.

NMEA 2000

NMEA 2000 , deniz elektroniği cihazlarının tek bir ağ üzerinden veri paylaşmasını sağlayan iletişim standardıdır. Standart, Ulusal Deniz Elektroniği Derneği (NMEA) tarafından yayımlanır. Kısaltması N2K'dır. NMEA 2000 Nedir? NMEA 2000, CAN bus teknolojisine dayanır. CAN, otomotiv sektöründe geliştirilmiş bir ağ protokolüdür. NMEA 2000 ağında tüm cihazlar ortak bir omurgaya bağlanır. Her cihaz verisini ağa gönderir ve diğer cihazların verilerini okur. Bu yapı, NMEA 0183'teki noktadan noktaya bağlantılara göre daha esnektir. Ağın Bileşenleri Bileşen Görevi Omurga (backbone) Ağın ana kablosu Bağlantı kablosu (drop) Cihazı omurgaya bağlar T konnektörü Omurgada bağlantı noktası oluşturur Sonlandırıcı Omurganın iki ucunu kapatır Güç bağlantısı Ağa 12 V besleme sağlar Sonlandırıcılar Omurganın her iki ucunda birer sonlandırıcı bulunur. Sonlandırıcı, sinyal yansımalarını önleyen bir dirençtir. Erkek ve dişi tipleri vardır. Sonlandırıcısız veya fazla sonlandırıcılı ağda veri hataları oluşur. PGN Mesajları NMEA 2000 verileri Parametre Grup Numaraları (PGN) ile tanımlanır. Her PGN belirli bir veri türünü taşır. Örnek veri türleri: Konum Baş açısı Derinlik Rüzgâr Motor devri Tank seviyesi Akü durumu Yük Eşdeğeri (LEN) Her cihaz ağdan belirli bir akım çeker. Bu akım, Yük Eşdeğeri Sayısı (LEN) ile ifade edilir. 1 LEN, 50 mA'ya karşılık gelir. Ağ tasarımında tüm cihazların toplam LEN değeri hesaplanır. Güç beslemesi, gerilim düşümünü sınırlayacak noktaya bağlanır. Kurulum Kuralları Omurgayı teknenin boyunca planlayın. Her iki uca sonlandırıcı takın. Cihazları kısa bağlantı kablolarıyla bağlayın. Gücü omurganın ortasına yakın bir noktadan verin. Güç hattına sigorta takın. Konnektörleri tam oturtun ve sıkın. Uyumluluk NMEA 2000 sertifikalı cihazlar farklı üreticilerden olsa bile birlikte çalışabilir. Bazı üreticiler kendi ağ adlarını kullanır. Örnek: Raymarine SeaTalkng, Simrad SimNet. Bu ağlar adaptör kablolarla NMEA 2000'e bağlanır. Sık Sorulan Sorular NMEA 2000 ağına kaç cihaz bağlanabilir? Standart, bir ağ bölümünde 50 fiziksel bağlantıya izin verir. Güç ve kablo uzunluğu da sınır belirler. Ağda sorun nasıl tespit edilir? Sonlandırıcı direnci, güç gerilimi ve konnektörler kontrol edilir. NMEA 2000 kablosu standart mıdır? Evet. Mikro-C beş pinli konnektör yaygın olarak kullanılır. İlgili Terimler NMEA 0183, NMEA Ağı, Çok Fonksiyonlu Ekran, Deniz Elektroniği, Chartplotter, Otopilot.

Tüm terimlere dön