Denizcilik sözlüğü

Lumboz

Tanım

Lumboz, teknenin bordasında, üst yapısında veya kamara yan duvarında bulunan, genellikle yuvarlak veya oval biçimli küçük penceredir. Lumboz, iç mekâna ışık ve hava girmesini sağlar.

Lumboz Nedir?

Lumboz, bir çerçeve, cam ve conta içerir. Açılır lumbozlar, menteşe ve sıkma kollarıyla kapatılır. Kapatıldığında cam, contaya bastırılır ve su geçirmezlik sağlanır. Lumbozlar, kamara, banyo ve kuzine gibi bölümlerde bulunur. Gemilerde lumbozların önünde ayrıca çelik bir fırtına kapağı bulunabilir.

Lumboz Türleri

Tür	Özellik
Açılır lumboz	Menteşeli, havalandırma sağlar
Sabit lumboz	Açılmaz, yalnızca ışık sağlar
Gömme lumboz	Gövde yüzeyiyle aynı hizada
Fırtına kapaklı lumboz	İç tarafta metal kapak bulunur
Bordaya gömülü pencere	Modern motor yatlarında

Malzemeler

Parça	Malzeme
Çerçeve	Paslanmaz çelik, bronz, alüminyum veya plastik
Cam	Temperli cam veya akrilik
Conta	EPDM veya silikon
Sıkma kolu	Paslanmaz veya plastik

ISO 12216

ISO 12216, lumbozların dayanımını ve su geçirmezliğini tasarım kategorisine ve konumuna göre tanımlar. Bordada su hattına yakın lumbozlar daha yüksek gereksinimlere tabidir.

Kullanım Kuralları

Seyirden önce tüm lumbozları kapatın.
Sıkma kollarını tam sıkın.
Teknenin yattığı tarafta lumboz açık bırakmayın.
Gözetimsiz teknede lumbozları kapalı tutun.

Yelkenlide yatma sırasında borda lumbozları suya girebilir.

Sızıntı Nedenleri

Neden	Açıklama
Conta yaşlanması	Conta sertleşir ve çatlar
Montaj macunu bozulması	Çerçeve çevresinden su sızar
Sıkma kolu ayarı	Cam yeterince bastırılmaz
Çerçeve deformasyonu	Darbe sonrası hizasızlık

Bakım

Contayı temizleyin ve uygun koruyucu uygulayın.
Akrilik camı yumuşak bezle silin.
Menteşe ve kolları yağlayın.
Çerçeve macununu kontrol edin.

Conta Değişimi

Conta, belirli aralıklarla değiştirilir. Yeni conta, çerçeve kanalına tam oturtulur. Conta birleşim noktası, lumbozun üst tarafına getirilir. Bu sayede sızma riski azalır.

Sık Sorulan Sorular

Lumboz ile güverte kapağı arasındaki fark nedir?

Lumboz yan yüzeylerde, güverte kapağı yatay yüzeylerdedir.

Lumboz camı kırılırsa ne yapılır?

Açıklık geçici olarak kapatılır. Cam veya akrilik değiştirilir.

Lumboz kelimesi nereden gelir?

Terim, denizcilik dilinde yerleşmiş bir sözcüktür ve tekne penceresi anlamında kullanılır.

İlgili Terimler

Güverte Kapağı, Tekne Camı, Kapak Mandalı, Tekne Havalandırması, Tekne Kapısı, Güverte Donanımı.

İlgili terimler

Güverte Donanımı

Güverte donanımı , teknenin güvertesine kalıcı olarak monte edilen ve halat, zincir, yelken ve insan yüklerini taşıyan parçaların bütünüdür. İngilizcede "deck hardware" olarak anılır. Güverte Donanımı Nedir? Güverte donanımı, teknenin kullanımında yük aktaran noktaları oluşturur. Bir halat koç boynuzuna bağlandığında yük, donanım üzerinden güverteye geçer. Donanım, bu yükü güvenle aktaracak şekilde tasarlanır ve monte edilir. Donanım, teknenin tipine göre farklılık gösterir. Donanım Sınıflandırması Sınıf Tanım Örnekler Sabit donanım Hareketli parça içermez Koç boynuzu, baba, göz plakası Hareketli donanım Dönen veya kayan parça içerir Makara, vinç, araba Kilitleme donanımı Halatı tutar Kastanyola, stoper Koruma donanımı İnsanları ve tekneyi korur Küpeşte, vardavela, usturmaça rayı Kapama donanımı Açıklıkları kapatır Kapak, lumboz, mandal Yerleşim Planı Donanım yerleşimi, halatların izleyeceği yolu belirler. İyi yerleşim şu özellikleri taşır: Halatlar sürtünmeden ilerler. Yükler simetrik dağılır. Kullanıcı kokpitten donanıma kolay ulaşır. Yürüme alanları engellenmez. Yük Yolu Yük, donanımdan cıvatalara, oradan destek plakasına ve güverteye geçer. Yük yolundaki en zayıf eleman, sistemin dayanımını belirler. Güverte yapısı yetersizse güçlü bir donanım da sökülebilir. Sandviç Güvertede Montaj Montaj deliğini gerekenden büyük açın. Çekirdeği delik çevresinden temizleyin. Boşluğu epoksi dolguyla doldurun. Dolgu sertleşince asıl deliği açın. Donanımı macunla monte edin. Bu yöntem, çekirdeğe su girmesini önler. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Güverte altında su lekesi Montaj macunu bozulmuş Donanım çevresinde çatlak Yetersiz destek plakası Yumuşak güverte Çekirdeğe su girmiş Hareketli parçada sıkışma Tuz birikimi Bakım Montaj macununu belirli aralıklarla yenileyin. Cıvataları sıkılık açısından kontrol edin. Hareketli parçaları yıkayıp yağlayın. Sık Sorulan Sorular Donanım sızıntısı nasıl onarılır? Donanım sökülür, eski macun temizlenir ve yeniden monte edilir. Hangi macun kullanılır? Polisülfür, poliüretan veya MS polimer esaslı denizcilik macunları kullanılır. Kilitleyici somun neden kullanılır? Titreşim, normal somunların gevşemesine yol açabilir. Kilitleyici somun bu gevşemeyi önler. Donanım cıvatası hangi malzemeden olmalıdır? Donanımla aynı veya uyumlu paslanmaz çelik cıvata kullanılır. İlgili Terimler Güverte Ekipmanı, Paslanmaz Güverte Ekipmanı, Koç Boynuzu, Küpeşte, Zincir Stoperi, Güverte Kapağı.

Güverte Kapağı

Güverte kapağı , teknenin güvertesindeki bir açıklığı kapatan ve açıldığında ışık, havalandırma veya erişim sağlayan açılır kapanır elemandır. Denizcilikte buna "kaporta" veya İngilizcede "hatch" denir. Güverte Kapağı Nedir? Güverte kapağı, bir çerçeve ve menteşeli bir kapaktan oluşur. Kapak genellikle şeffaf veya füme akriliktir. Bu sayede alt bölmeye gün ışığı girer. Kapak açıldığında içeriye hava akar. Bazı kapaklar, acil durumda kaçış yolu olarak da kullanılır. Güverte Kapağı Türleri Tür Görevi Baş kamara kapağı Işık, hava ve kaçış yolu Havalandırma kapağı Küçük, havalandırma odaklı Bölme kapağı Depolama bölmesine erişim Gömme kapak Güverteyle aynı hizada Kaymaz yüzeyli kapak Üzerine basılabilir Kaçış kapağı Acil durumda çıkış Yapı ve Malzemeler Parça Malzeme Çerçeve Eloksallı alüminyum veya plastik Kapak Akrilik veya polikarbonat Conta EPDM veya silikon Kol ve mandal Plastik veya metal Menteşe Alüminyum veya paslanmaz ISO 12216 ISO 12216, gezi teknelerinde pencere, lumboz, kapak ve kapıların dayanım ve su geçirmezlik gerekliliklerini tanımlar. Standart, teknenin tasarım kategorisine ve kapağın konumuna göre gereksinimleri belirler. Üreticiler, ürünlerinin uygun olduğu bölgeleri belirtir. Kapak Konumları Konum Kullanım Kapalı Seyir ve kötü hava Havalandırma Kapak hafifçe aralık Tam açık Işık ve geniş hava akışı Ters açılım Bazı modellerde rüzgârı içeri yönlendirir Seyirde kapaklar kapalı ve kilitli tutulur. Sinekliğe ve Perdeye Uyum Birçok kapak, iç tarafta sineklik ve güneşlik perdesiyle birlikte kullanılır. Perde, kabinin ısınmasını azaltır. Sineklik, böceklerin girişini önler. Bakım Contaları temizleyin ve UV koruyucu uygulayın. Akriliği yalnızca uygun temizleyiciyle silin. Menteşe ve kolları yağlayın. Çerçeve çevresindeki macunu kontrol edin. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Su sızıntısı Conta veya macun bozulmuş Akrilikte çatlak UV yaşlanması, darbe Akrilikte bulanıklık Uygunsuz temizleyici Kol gevşek Sıkıştırma ayarı bozulmuş Sık Sorulan Sorular Kapağın üzerine basılabilir mi? Yalnızca üretici tarafından üzerine basılabilir olarak belirtilen kapaklara basılır. Akrilik kapak değiştirilebilir mi? Akrilik levha çerçeveden sökülerek yenilenebilir. İlgili Terimler Lumboz, Tekne Camı, Kapak Mandalı, Tekne Menteşesi, Tekne Havalandırması, Güverte Donanımı.

Kapak Mandalı

Kapak mandalı , teknede kapak, dolap ve bölme kapaklarını kapalı konumda tutan kilitleme elemanıdır. Mandal, seyir sırasında kapakların kendiliğinden açılmasını önler. Kapak Mandalı Nedir? Teknede hareket, kapakların açılmasına ve içindekilerin dökülmesine yol açabilir. Kapak mandalı, kapağı çerçeveye bağlar. Bazı mandallar, kapağı contaya bastırarak su geçirmezlik de sağlar. Mandallar genellikle anahtarsız çalışır. Kilitli modeller de bulunur. Kapak Mandalı Türleri Tür Çalışma Şekli Kullanım Bas aç mandal Düğmeye basılarak açılır Dolap ve iç kapaklar Kollu mandal Kol çevrilerek kilitlenir Kokpit dolapları Sıkıştırmalı mandal Kapağı contaya bastırır Su geçirmez kapaklar Kanca mandal Kanca bir göze takılır Basit kapaklar Yaylı sürgü Sürgü yayla yerine oturur Dolap kapakları Halka çekmeli mandal Halka çekilerek açılır Döşeme kapakları Sıkıştırmalı Mandal Sıkıştırmalı mandal, kapatıldığında kapağı conta yönünde çeker. Bu baskı, contanın su sızdırmazlığı sağlamasına yardımcı olur. Güverte kapaklarında ve motor bölmesi kapaklarında kullanılır. Malzemeler Malzeme Özellik AISI 316 paslanmaz çelik Dış kapaklarda dayanıklı Krom kaplamalı pirinç İç dolaplarda yaygın Naylon ve acetal Hafif, korozyona uğramaz Seçim Ölçütleri Kapağın iç veya dış kullanımda olduğunu belirleyin. Su geçirmezlik ihtiyacını değerlendirin. Kapak kalınlığını ölçün. Yüzeyle aynı hizada olup olmayacağını belirleyin. Kilit gerekip gerekmediğine karar verin. Gömme mandallar, ayağın takılma riskini azaltır. Montaj Kuralları Mandal ile karşı parçası doğru hizalanır. Dış yüzeylerdeki delikler sızdırmazlık macunuyla kapatılır. Paslanmaz vida kullanılır. Kapak kalınlığı mandalın ölçü aralığında olmalıdır. Sık Görülen Sorunlar Sorun Neden Mandal kendiliğinden açılıyor Yay zayıflamış veya hizasızlık Mandal sıkışıyor Tuz birikimi Kapak su sızdırıyor Sıkıştırma yetersiz veya conta bozuk Bas aç düğmesi geri gelmiyor İç yay kırılmış Bakım Mandalları tatlı suyla yıkayın. Hareketli parçaları yağlayın. Vidaların sıkılığını kontrol edin. Sık Sorulan Sorular Seyirde neden tüm mandallar kapatılır? Açık kapaklar çarparak hasar görebilir ve içindekiler dökülebilir. Mandal ile kilit arasındaki fark nedir? Mandal anahtarsız kapalı tutar. Kilit, yetkisiz açılmayı önler. İlgili Terimler Güverte Kapağı, Tekne Kilidi, Tekne Menteşesi, Tekne Kapısı, Lumboz, Paslanmaz Güverte Ekipmanı.

Tekne Camı

Tekne camı , teknenin pencerelerinde, ön camında, lumbozlarında ve kapaklarında kullanılan şeffaf veya füme panellerin genel adıdır. Tekne camları cam veya plastik esaslı olabilir. Tekne Camı Nedir? Tekne camı, iç mekâna ışık girmesini ve dışarıyı görmeyi sağlar. Aynı zamanda dalga, rüzgâr ve darbe yüklerine dayanmalıdır. Kullanım yerine göre farklı malzemeler tercih edilir. Cam seçiminde dayanım, ağırlık, çizilme direnci ve UV dayanımı dikkate alınır. Malzeme Türleri Malzeme Özellik Temperli cam Isıl işlemli, kırılınca küçük parçalara ayrılır Lamine cam Ara katmanlı, kırılınca dağılmaz Akrilik (PMMA) Hafif, UV dayanımlı, çizilmeye açık Polikarbonat Darbeye çok dayanıklı, UV koruma gerektirir Kullanım Alanları Alan Yaygın Malzeme Motor yatı salon pencereleri Temperli veya lamine cam Ön cam (rüzgârlık) Temperli cam, akrilik veya polikarbonat Güverte kapakları Akrilik Lumbozlar Temperli cam veya akrilik Kamara pencereleri Akrilik Akrilik ve Polikarbonat Karşılaştırması Özellik Akrilik Polikarbonat Darbe dayanımı Orta Çok yüksek Çizilme direnci Orta Düşük UV dayanımı Yüksek Kaplamaya bağlı Şeffaflık Çok yüksek Yüksek Fiyat Daha düşük Daha yüksek ISO 12216 ISO 12216, pencere ve kapak camlarının kalınlığını ve dayanımını teknenin tasarım kategorisine göre belirler. Ön cephedeki ve alçak konumdaki camlar daha yüksek yüklere göre seçilir. Montaj Yöntemleri Çerçeveli montaj: Cam bir çerçeveye contayla yerleştirilir. Yapıştırma montaj: Cam, yapısal yapıştırıcıyla gövdeye yapıştırılır. Cıvatalı montaj: Akrilik paneller cıvatayla sabitlenir. Akrilik, sıcaklıkla genleşir. Cıvata delikleri, genleşmeye izin verecek kadar geniş açılır. Temizlik Akrilik ve polikarbonat için amonyaksız temizleyici kullanın. Önce tuzu tatlı suyla durulayın. Kuru bezle silmeyin. Mikrofiber bez kullanın. Kuru silme, tuz kristalleriyle yüzeyi çizer. Sık Sorulan Sorular Akrilik camdaki çizikler giderilebilir mi? Hafif çizikler akriliğe uygun cila ile azaltılabilir. Akrilik neden çatlar? UV yaşlanması, gerilim ve uygunsuz kimyasallar çatlağa yol açar. Ön cam hangi kalınlıkta olmalıdır? Kalınlık, ISO 12216 ve üretici hesaplarına göre belirlenir. Füme camın avantajı nedir? Güneş ışığını ve iç mekân ısınmasını azaltır. İlgili Terimler Lumboz, Güverte Kapağı, Tekne Kapısı, Marin Cila, Tekne Temizliği, Bimini.

Tüm terimlere dön