Denizde Acil Durumda Kullanılan Ekipmanlar Nelerdir?

Özet

• Temel donanım: Can yeleği, at nalı can simidi, GPS ile ayna, düdük ve el feneri güncel rehberde temel zorunlu ekipman grupları içinde değerlendirilir.
• 15 metre üzeri: Tam boyu 15 metrenin üzerindeki teknelerde VHF ve PLB, Bölüm 2 kapsamında gösterilir; EPIRB ise önerilen elektronik yardımcı cihazlar arasındadır.
• Haberleşme ayrımı: 112 Türkiye’deki acil çağrı sistemidir; VHF Kanal 16 sesli tehlike ve emniyet haberleşmesi, Kanal 70 ise DSC dijital çağrı işleviyle ilişkilidir.
• Önerilen ekipman: İşaret fişekleri, can salı veya hizmet botu, radar, EPIRB, SART ve SSB bu rehberde önerilen teçhizat olarak gösterilir.

Zorunlu ve önerilen statüler ayrı tutulmalı; teknenin tabi olduğu diğer hükümler varsa ayrıca değerlendirilmelidir.

Denizde acil durum ekipmanları; can kurtarma, konum belirleme, haberleşme, görünürlük, yangın ve ilk yardım amaçlarına göre ayrılır. Ancak her acil durum ekipmanı bütün özel teknelerde yasal zorunluluk değildir. 17 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren güncel özel tekne düzenlemesine ilişkin resmî rehberdeki zorunlu donanımlarla, fişek, can salı, radar ve EPIRB gibi önerilen ekipmanlar ayrı değerlendirilmelidir.

Acil durumda hangi ekipman hangi amaçla kullanılır?

İhtiyaç	Ekipman örneği	Güncel rehberdeki durum
Can kurtarma	Can yeleği, at nalı can simidi	Temel zorunlu donanım
Konum	GPS cihazı veya uygulaması	Temel zorunlu donanım
Görsel/işitsel işaret	Ayna, düdük, el feneri	Temel zorunlu donanım
Haberleşme	VHF	Tam boyu 15 metrenin üzerindeki teknelerde Bölüm 2 kapsamında
Kişisel konum işareti	PLB	Tam boyu 15 metrenin üzerindeki teknelerde Bölüm 2 kapsamında
İlave acil durum donanımı	Fişek, can salı/hizmet botu, radar, EPIRB, SART, SSB	Resmî görsel rehberin önerilen teçhizat bölümünde

Güncel zorunlu ve önerilen ayrım UAB emniyet teçhizatı rehberinde görülebilir. Bu rehberdeki öneri statüsü başka bir düzenlemenin belirli bir tekne için getirebileceği şartların yerine geçmez; teknenin tabi olduğu kapsam ayrıca değerlendirilmelidir.

VHF Kanal 16 ve Kanal 70 ne işe yarar?

VHF Kanal 16 sesli deniz haberleşmesinde tehlike ve emniyet haberleşmesi bağlamında kullanılan temel kanallardandır. Kanal 70 ise DSC, yani Dijital Seçici Çağrı için kullanılır ve sesli konuşma kanalı değildir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün Denizde Haberleşme dokümanı VHF Kanal 70’i DSC tehlike haberleşmesiyle ilişkilendirir ve VHF cihazlarında Kanal 16 dinleme işlevini açıklar. Kanal 16 ve Kanal 70 aynı işlevi yerine getiren iki alternatif kanal olarak değerlendirilmemelidir.

Kanal 16 sesli haberleşme, Kanal 70 ise DSC dijital çağrı işlevi bağlamındadır. DSC özelliklerinin kullanımı cihazın donanımına, ilgili telsiz gerekliliklerine, uygun eğitime ve cihaz kılavuzuna bağlıdır. Bu nedenle burada tek bir acil durum çağrı prosedürü tarif edilmemektedir.

112, VHF Kanal 16 ve Kanal 70 aynı şey mi?

Hayır. 112 Türkiye’deki acil çağrı sistemidir; VHF Kanal 16 deniz VHF haberleşmesinde sesli tehlike ve emniyet haberleşmesi bağlamındadır; Kanal 70 ise DSC dijital çağrı işlevidir. Bunlar farklı haberleşme yolları ve işlevleridir.

Türkiye’de tek acil çağrı numarası 112’dir. Resmî bilgiye 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden ulaşılabilir. Denizde hangi haberleşme imkânının kullanılabilir olduğu olayın konumuna, cihazlara, kapsama koşullarına ve ilgili haberleşme sistemine bağlı olabilir. Bu nedenle “her durumda önce mutlaka şu kanal veya yöntem kullanılmalıdır” şeklinde tek sıra oluşturulmamalıdır.

PLB ile EPIRB arasındaki fark nedir?

PLB, Personal Locator Beacon yani kişisel konum belirleyici işaret cihazıdır. Temel olarak kişiye yönelik bir acil durum işaret cihazıdır. EPIRB ise deniz aracına yönelik acil konum belirleyici radyo işaret cihazıdır.

Cihazların genel işlevleri ile bu spesifik resmî rehberdeki zorunlu veya önerilen statüleri ayrı konulardır. Güncel özel tekne görsel rehberinde tam boyu 15 metrenin üzerindeki tekneler için VHF ile birlikte PLB Bölüm 2 kapsamında gösterilir. EPIRB ise rehberin Bölüm 3’teki önerilen elektronik yardımcı cihazları arasındadır.

Bu nedenle EPIRB bütün özel teknelerde zorunlu olarak sunulmamalı ve 15 metre üzerindeki tekneler için rehberde gösterilen PLB şartıyla birbirine karıştırılmamalıdır.

İşaret fişeği ve can salı zorunlu mu?

Güncel resmî görsel rehber paraşütlü işaret fişeği, el maytabı ve duman kandilini önerilen görsel işaretler arasında gösterir. Can salı veya yardımcı hizmet botu da tavsiye edilen ekipman bölümünde yer alır.

Bu ekipmanlar güvenlik açısından önemli olabilir ancak tavsiye ile yasal zorunluluk aynı şey değildir. Yalnız bu görsel rehbere dayanarak fişek veya can salının bütün özel teknelerde zorunlu olduğu sonucu çıkarılmamalıdır. Teknenin tabi olduğu başka bir düzenleme bulunuyorsa o düzenleme ayrıca değerlendirilmelidir.

Acil durum ekipmanları nasıl kontrol edilir?

• Ekipmanın yerini teknedeki kişilerin bilmesini sağlayın.
• Can yeleklerini kişi sayısı ve uygun beden dağılımına göre kontrol edin.
• GPS ve mevcut haberleşme cihazlarının kullanılabilirliğini kontrol edin.
• Pilli cihazların enerji durumunu izleyin.
• Son kullanma tarihi bulunan ürünleri takip edin.
• Elektronik cihazların üretici test ve kontrol talimatlarını uygulayın.
• Zorunlu ekipman ile yalnız önerilen ilave ekipmanı envanterde birbirinden ayırın.

Örneğin teknede VHF, telefon ve konum işaret cihazı bulunması bunların aynı işi yaptığı anlamına gelmez. Seyir öncesi kontrolde her cihazın görevi, enerji durumu, erişilebilirliği ve gerekiyorsa üretici test yöntemi ayrı değerlendirilmelidir. Böylece bir cihazın bulunması nedeniyle başka bir zorunlu donanımın gereksiz olduğu varsayılmaz.

Yasal güvenlik envanterini tek tabloda görmek için Teknede Bulunması Gereken Güvenlik Ekipmanları rehberi kullanılabilir. Can yeleği sayısı ve beden planı için Teknede Can Yeleği Zorunlu mu? içeriğine, ilk yardım ekipmanları için Tekne İlk Yardım Çantasında Neler Olmalı? rehberine geçilebilir.

Sık Sorulan Sorular

VHF Kanal 16 ile Kanal 70 aynı amaçla mı kullanılır?

Hayır. Kanal 16 sesli tehlike ve emniyet haberleşmesi bağlamındadır. Kanal 70 DSC dijital çağrı kanalıdır ve sesli konuşma için kullanılmaz. Cihazın acil durum özellikleri uygun eğitim ve üretici kılavuzuyla öğrenilmelidir.

112, Kanal 16’nın yerine mi geçer?

Bunlar farklı haberleşme yollarıdır. 112 Türkiye’deki acil çağrı sistemidir; Kanal 16 ise deniz VHF haberleşmesinde kullanılan bir radyo kanalıdır. Kullanılabilir haberleşme imkânları olayın konumu, cihazlar ve kapsama koşullarına göre değişebileceğinden burada evrensel bir kullanım sırası verilmemektedir.

EPIRB ile PLB aynı cihaz mı?

Hayır. PLB kişisel konum belirleyici işaret cihazıdır. EPIRB ise deniz aracına yönelik acil konum belirleyici radyo işaret cihazıdır. Güncel özel tekne rehberinde bunların zorunlu ve önerilen ekipman bölümlerindeki konumları da aynı değildir.

Fişek ve can salı her özel teknede zorunlu mu?

Güncel UAB görsel rehberinde fişekler ile can salı veya hizmet botu önerilen teçhizat bölümünde gösterilir. Bu nedenle yalnız bu rehbere dayanarak bütün özel teknelerde zorunlu ilan edilmemelidir. Teknenin boyu, kullanım şekli ve tabi olduğu diğer hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.